Er bestaat geen enkele auto die eruitzit als een stuk brood op wielen en toch zo iconisch is als de Citroën HY. Dat grijze, ribbelkarige bolide uit de jaren veertig heeft al meerdere keren de hoofdrol gespeeld in films en series.
▶Inhoudsopgave
Maar wat veel mensen niet weten: die HY die je op het scherm ziet, is lang niet altijd een echte auto. Het zijn vaak prachtige schaalmodellen die speciaal voor de productie werden gebouwd. En ja, daar draait dit artikel om.
Waarom de Citroën HY zo geliefd is in de filmwereld
De Citroën HY kwam in 1948 van de band en bleef tot 1981 in productie. Dat is 33 jaar, bijna zonder enige grote verandering aan de carrosserie. De auto is ontworpen door Flaminio Bertoni en had één missie: zoveel mogelogelijk ruimte binnenin, tegen een zo laag mogelijke prijs.
En dat is hem goed gelukt. De HY was de ultieme bestelwagen van Frankrijk.
Ambulances, politiewagens, postauto's, marktkraampjes: de HY deed het allemaal. Door dat veelzijdige verhaal is de auto een favoriet bij filmmakers.
De HY roept meteen een gevoel op. Denk aan Parijs in de jaren zeventig, een klein dorp in Zuid-Frankrijk of juist de chaos van een grote stad. De auto past overal.
Het ribbelde dak, de zogenaamde "gibrel"-panelen, de karakteristieke koplampen: je herkent hem in een oogwenk.
In Frankrijk alleen al zijn er tientallen films en series geweest waarin een HY een rol speelt. Denk aan de klassieke Franse komedies uit de jaren zestig en zeventig, waar de auto vaak als taxi, bestelwagen of politievoertuig te zien is. Maar ook internationale producties hebben de HY gebruikt. De auto is echt een camper en een kameleon tegelijk.
Echte HY of schaalmodel? Het verschil zit in de details
Hier wordt het interessant voor verzamelaars. Wanneer een productie een scène opnames met een Citroën HY, is het niet altijd praktisch om een volledig functionerende auto te gebruiken.
Vooral bij scènes waar de auto moet crashen, onder water moet verdwijnen of gewoon vanaf een bepaalde hoek gefilmd moet worden, wordt er vaak een schaalmodel gebruikt. De meest gebruikte schaalmodellen voor filmproducties zijn in de 1:18 en 1:24.
Eligor: de onofficiele leverancier voor film en televisie
Bij die formaten zijn de details goed zichtbaar op camera, zonder dat je te dichtbij hoeft te komen waarop de schaalvalt op. Sommige producties gebruiken zelfs 1:8 modellen voor close-up shots van bijvoorbeeld het stuurwiel of de motorruimte. Als het gaat om Citroën HY schaalmodellen, dan kom je bijna onvermijdelijk uit bij Eligor. Dit Franse merk is opgericht in 1976 en heeft zich gespecialiseerd in schaalmodellen van klassieke Franse auto's.
Hun Citroën HY in ambulance-uitvoering is een van de meest gedetailleerde modellen op de markt.
Eligor maakt de HY in meerdere varianten: als bestelwagen, als ambulance, als politiewagen en zelfs als brandweerwagen. De modellen zijn meestal in 1:43 schaal, wat een populaire maat is onder verzamelaars. Maar Eligor heeft ook grotere formaten gemaakt, waaronder 1:18, die geschikt zijn voor filmproducties.
Andere merken die HY-modellen leveren voor producties
Wat Eligor-modellen zo bijzonder maakt, is de aandacht voor authentieke kleuren en details. De modellen hebben de juiste Citroën-kleuren uit de periode, correcte nummerborden en zelfs de originele binnenkleur van het interieur.
Voor filmmakers die op zoek zijn naar een realistisch model, is Eligor dan ook een van de eerste adressen.
Eligor is niet de enige speler. Het Franse merk Atlas heeft in de jaren negentig en begin 2000 ook een degelijke Citroën HY uitgebracht in 1:43 schaal. Veel verzamelaars zoeken specifiek naar deze Citroën HY uit de jaren zestig; die modellen zijn wat eenvoudiger in details, maar wel betaalbaarder. Voor grote producties waar meerdere identieke modellen nodig zijn, is dat een voordeel.
Ook het Spaanse merk Mira heeft een HY in zijn collectie gehad. Mira staat bekend om scherpe prijzen en redelijke detailweergave.
Hun HY-modellen zijn niet altijd even nauwkeurig qua kleuren, maar voor een scène waar de auto slechts een paar seconden te zien is, voldoende.
Daarnaast zijn er onafhankelijke modelbouwers die op opdracht schaalmodellen maken voor filmproducties. Die modellen worden vaak in 1:3 of zelfs levensgroot gebouwd, met werkende lichten en soms zelfs een elektrische aandrijving. De prijzen voor zulke op maat gemaakte modellen kunnen oplopen tot duizenden euro's.
Bekende films en series met de Citroën HY
De HY is een echte filmgoer. In de Franse komedie "Le Gendarme de Saint-Tropez" uit 1964, met Louis de Funès, rijdt de politie in een Citroën HY.
Dat beeld is onlosbaar verbonden met die filmperiode. Ook in "Les Aventures de Rabbi Jacob" uit 1973 speelt een HY een memorabele rol. In televisie is de HY te zien geweest in de serie "Engrenages", de Franse misdaadreeks die internationaal bekend werd.
De auto werd daar gebruikt als een achterhaald politievoertuig, wat perfect past bij de sombere sfeer van de serie. Maar de HY verschijnt ook in onverwachte plekken.
Waar vind je deze schaalmodellen vandaag de dag?
In enkele Duitse series uit de jaren tachtig werd de auto gebruikt als decoratie voor scènes die zich in Frankrijk afspelen.
En in de Britse serie "Bergerac", die zich afspeelt op Jersey, is een HY te zien als bestelwagen van een lokale handelaar. Voor verzamelaars is de markt voor Citroën HY schaalmodellen best levendig. Wie zoekt naar een Citroën HY als politievoertuig in miniatuur, komt diverse internationale uitvoeringen tegen. Eligor-modellen zijn nog steeds te koop bij gespecialiseerde modelautowinkels en op beurzen. De oudere uitvoeringen, vooral uit de jaren negentig, zijn in prijs gestegen vanwege hun zeldzaamheid.
Atlas en Mira modellen zijn gemakkelijker te vinden op tweedehands platforms. De prijzen liggen meestal tussen de vijftien en vijftig euro, afhankelijk van de staat en de zeldzaamheid van de specifieke uitvoering.
Wat betreft de modellen die echt gebruikt zijn in filmproducties: die zijn uiterst zeldzaam. Soms komen ze via veilingen of gespecialiseerde handelaren op de markt, maar verwacht hoge prijzen. Een origineel filmmodel kan al snel enkele honderden euro's waard zijn, vooral als er documentatie bij zit die aantoont bij welke productie het model heeft gediend.
De Citroën HY is dus niet alleen een iconische auto in het echt, maar ook in schaal.
Of je nu verzamelaar bent, filmfan of gewoon onder de indruk van dat ribbelige dak: de HY verdient een plekje in je collectie. Of op je verlanglijst.
Veelgestelde vragen
Waarom is de Citroën HY zo populair in films?
De Citroën HY is een favoriet bij filmmakers vanwege zijn unieke en herkenbare uitstraling, inclusief het ribbelende dak en de karakteristieke koplampen. Daarnaast is de auto al sinds 1948 in productie geweest, waardoor er veel verschillende varianten beschikbaar zijn, perfect voor diverse filmrollen zoals taxi's, bestelwagens of ambulances.
Hoe lang is de Citroën HY in productie geweest?
De Citroën HY was maar liefst 33 jaar lang in productie, van 1948 tot 1981. Dit lange productieperiode heeft ervoor gezorgd dat de auto in verschillende varianten beschikbaar was en een belangrijke rol speelde in de Franse filmindustrie. Filmmakers gebruiken vaak schaalmodellen van de Citroën HY wanneer een functionele auto niet nodig is, bijvoorbeeld bij scènes met crashes, onder water of close-up shots.
Wanneer worden er vaak schaalmodellen van de Citroën HY gebruikt in films?
Deze schaalmodellen, vaak in schaal 1:18 of 1:24, bieden een flexibele en kosteneffectieve oplossing voor filmproducties.
Wat zijn de meest voorkomende schaalformaten voor Citroën HY modellen in filmproducties?
De meest gebruikte schaalformaten voor Citroën HY schaalmodellen in filmproducties zijn 1:18 en 1:24. Deze formaten bieden een goede balans tussen detail en de noodzaak om de auto op camera te kunnen plaatsen zonder dat de schaal te veel opvalt. Het Franse merk Eligor is een gerenommeerde leverancier van schaalmodellen van klassieke Franse auto's, waaronder de Citroën HY. Ze staan bekend om hun gedetailleerde modellen, zoals de HY ambulance-uitvoering, die vaak worden gebruikt in filmproducties vanwege hun realistische details.