Stel je voor: een bestelwagen met dat karakteristieke Citroën-gevoel — bolle vormen, schuine koplampen, een motor die niet luid is maar wel doet wat hij moet — maar dan in militair groen, met camouflagepatronen en een dikke antenne op het dak. De Citroën HY, die je normaal gesproken kent als bestelwagen van de groentenboer of als hipste foodtruck, heeft een stukje militaire geschiedenis dat veel mensen niet kennen.
▶Inhoudsopgave
En ja, er bestaan ook schaalmodellen van. Veel schaalmodellen zelfs. Laten we er eens in duiken.
De Citroën HY: van bestelwagen tot militair werkdier
De Citroën HY rolde van de band in 1974 en bleef tot 1981 in productie. Dat is zeven jaar, maarin die tijd werden er maar liefst 189.000 exemplaren gebouwd.
De wagen had een stalen carrosserie op een 2CV-achtige basis, met de beroemde hydropneumatische ophanging die Citroën zo kenmerkend maakt. Rijdt als een kussen, maar met genoeg weerbaarheid om het ook in minder comfortabele omstandigheden te doen. Wat de HY zo aantrekkelijk maakte voor militaire toepassingen?
Simpel: hij was robuust, eenvoudig te repareren, relatief licht van gewicht en de laadbak was enorm.
Je kon er van alles in transporteren — van munitie tot medisch materiaal, van radioapparaat tot een halve peloton. En als het moest, reed de HY ook prima door modder, zand en slechte wegen. Dankzij die Citroën-ophanging.
Welke legers gebruikten de Citroën HY?
De militaire inzet van de Citroën HY is niet overdreven bekend, maar er zijn wel degelijk documentatie en foto's van HY's in militaire dienst. Laten we de belangrijkste landen en toepasseningen bekijken.
Frankrijk — natuurlijk
Het spreekt voor zich dat het Franse leger als eerste in de rij stond.
De Armée de Terre gebruikde de Citroën HY vooral in de jaren zeventig en tachtig als licht transportvoertuig. Denk aan het vervoer van personeel, documenten, communicatieapparatuur en kleine ladingen. De HY's waren meestal donkergroen of bruin geverfd, soms met een stempel van de eenheid.
Portugal — een onverwachte klant
Sommige waren voorzien van een ladingklep aan de achterzijde die extra kon worden vastgezet voor militair transport. De Franse Marine en de Gendarmerie gebruikten HY's ook, zij het in kleinere aantallen.
De Gendarmerie had er bijvoorbeeld enkele als mobiele meldknoop — de HY voorzien van extra radio-apparatuur en een verlengde antenne. Typisch Frans: functioneel, maar met dat vleugje elegantie. De Portugese legermacht gebruikte de Citroën HY tijdens en na de Portugese koloniale oorlog (1961-1974). In Angola, Mozambique en Guinee-Bissau waren HY's actief als transportvoertuig in gebieden waar grotere militaire voertuigen niet konden komen.
Andere landen en organisaties
De lichtgewicht constructie en de goede bodemvrijheid (dankzij die ophanging weer) maakten de HY geschikt voor de slechte wegen in de Portugese koloniën.
Na de onafhankelijkheid van de koloniën bleven enkele HY's in gebruik bij lokale legers, waaronder de strijdkrachten van Angola en Mozambique. Die wagens werden vaak aangepast met zelfgemaakte bewapening of extra bescherming — improvisatie op zijn best. Er zijn meldingen van Citroën HY's in militaire of paramilitaire dienst in enkele Afrikaanse landen, waaronder Ivoorkust, Kameroen en Madagaskar. Ook de Citroën HY als politievoertuig in miniatuur is een geliefd verzamelobject voor liefhebbers van Franse bestelwagens.
In deze gevallen ging het meestal om tweedehands wagens die waren overgenomen van Franse militaire bases of via civiele import. De exacte aantallen zijn moeilijk te traceren, maar het beeld is duidelijk: de HY was een veelgebruikt voertuig in voormalige Franse invloedsfeer.
Ook de Franse Brandweer en diverse overheidsdiensten gebruikten HY's in een quasi-militaire rol — met sirenes, extra verlichting en opslag voor uitrusting. Voor verzamelaars van schaalmodellen zijn die varianten minstens zo interessant.
Schaalmodellen van de militaire Citroën HY
Nu komt het stuk dat voor de doelgroep van dit artikel echt telt: de schaalmodellen. Want naast de militaire variant is ook de Citroën HY in ambulance-uitvoering als schaalmodel een prachtig verzamelobject.
Eligor — de grote naam
Er bestaan degelijke modellen, en ze zijn verrassend gedetailleerd. Ontdek hier de belangrijkste Citroën HY uitvoeringen die als schaalmodel door de Franse fabrikant Eligor zijn uitgebracht.
Ze hebben tientallen varianten uitgebracht, waaronder militaire uitvoeringen. Denk aan de Franse legerversie in donkergroen, de Gendarmerie-versie met blauwe lampen en de Portugese militaire variant met camouflagepatroon. Eligor-modellen zijn verkrijgbaar in schaal 1/43 en zijn bekend om hun goede details: juiste kleuren, realistische stickers en een degelijke afwerking.
Andere merken en zelfbouw
De prijs van een Eligor militaire HY ligt meestal tussen de 30 en 60 euro, afhankelijk van de zeldzaamheid en de staat van het model. Op de tweedehands markt kunnen zeldzame varianten behoorlijk oplopen in prijs. Naast Eligor zijn er ook Minialuxe en Solido die HY's hebben uitgebracht, hoewel de militaire varianten van die merken zeldzamer zijn. Voor de liefhebbers die het zelf willen doen: er zijn conversiesets en aftermarkt-onderdelen beschikbaar om een standaard HY model om te bouwen naar een militaire versie.
Denk aan camouflage-stickers, antennes en militaire uitrusting in schaal. Op platforms als Marktplaats en in gespecialiseerde modelautowinkels zijn militaire HY's regelmatig te vinden.
De vraag is groter dan het aanbod, vooral voor de zeldzame varianten uit Portugal en Afrika. Als je op zoek bent naar een militaire Citroën HY in schaalmodel, let dan op een paar dingen.
Ten eerste: de kleur. Militaire HY's hadden specifieke kleuren — donkergroen (vert kaki), bruin, soms zandkleurig. Als een model in een felblauw of rood wordt aangeboden als "militair", is het waarschijnlijk geen authentieke weergave.
Wat moet je letten bij aankoop?
Ten tweede: de details. Echte militaire modellen hebben antennes, soms een andere dakconstructie, en vaak een stempel of nummerbord van een eenheid.
En ten derde: de schaal. Schaal 1/43 is het meest voorkomende en biedt de beste balans tussen detail en vindbaarheid.
Waarom verzamel je dit?
De militaire Citroën HY is geen F-16 of een Panther-tank. Het is geen voertuig dat je in elke documentaire ziet. En precies dat maakt het zo leuk voor verzamelaars.
Het is een niche binnen een niche — een alledaagse bestelwagen die een tweede leven krijgt in een militaire rol.
Er verhalen achter, van de wegen van West-Afrika tot de Franse provincie. En laten we eerlijk zijn: er is iets moois aan een bolvormige Franse bestelwagen in camouflage.
Het is onverwacht, het is charmant, en het vertelt een stukje geschiedenis dat verdwijnt als je het niet bewaart. In schaalmodel, op je plank, waar je er elke dag naar kunt kijken.